Data Librarian – nowy profil zawodowy w bibliotekach naukowych
Krystyna Hudzik
https://orcid.org/0000-0002-1449-828X
Afiliacja: Biblioteka Główna Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Polska
Abstrakt
Teza/cel artykułu – Data librarian funkcjonuje w zagranicznych bibliotekach naukowych jako specjalista w zakresie danych badawczych. Przedstawiono kompetencje wymagane na tym stanowisku w akademickich bibliotekach w USA oraz program kształcenia akademickiego data librarian na przykładzie wybranej uczelni w Niemczech. Kształtowanie się nowej specjalności w zawodzie bibliotekarza omówiono w szerszym kontekście kultury cyfrowej, procesu datafikacji rzeczywistości, produkcji Big Data oraz kompetencji w zakresie danych. Metody badań – Analiza treści publikacji na temat data librarian, danych badawczych i zadań bibliotek naukowych. Uzupełnienie stanowią informacje na stronach internetowych wybranych uczelni, repozytoriów i bibliotek. Wykorzystano także głosy w dyskursie prowadzonym wokół Big Data, datafikacji i przemian z nimi związanych. Wyniki/Wnioski – Data librarian jest specjalistą o wysokich kompetencjach w zakresie programów i sieci informatycznych oraz systemów informacyjnych. Zakres jego umiejętności w zarządzaniu danymi badawczymi odpowiada w dużym stopniu zadaniom realizowanym przez data scientists. Dalszy rozwój i stabilizacja tych stanowisk będzie uzależniona od formalnego określenia ram przypisanych im kompetencji i zadań oraz związanych z nimi programów kształcenia. Programy nowych kierunków studiów powinny uwzględniać ocenę zewnętrznego środowiska praktyków – w tym stowarzyszeń zawodowych bibliotekarzy i związków instytucjonalnych bibliotek.
Słowa kluczowe
Badacz danych; Bibliotekarz danych; Big Data; Dane badawcze; Data librarian – kompetencje; Data librarian – kształcenie; Kompetencje w zakresie danych
Bibliografia
Ackoff, Russell L. (1989). From Data to Wisdom. Journal of Applied Systems Analysis vol. 16, iss. 1, pp. 3-9.
Bertelmann, Roland u. Hans, Pfeiffenberger: Forschungsdaten und Bibliotheken. In: Praxishandbuch Bibliotheksmanagement, Bd. 2 / Rolf Griebel, Hildegard Schäffler, Konstanze Söllner (Hrsg.). – Berlin [u.a.]: De Gruyter; 2016. S. 642-649.
Data Literacy und Data Science Education: Digitale Kompetenzen in der Hochschulausbildung. Policy Paperder Präsidiums-Task-Force „Data Science“ der Gesellschaft für Infor-matik e.V.in Zusammenarbeit mit Vertretern der Deutschen MathematikerVereinigunge.V., der Deutschen Physikalischen Gesellschafte.V. und der Gesellschaft
Deutscher Chemiker e.V. Berlin: Gesellschaft für Informatik e.V., 2018 [online]. [dostęp: 19.04.2020.]. Dostępny w WWW: https://gi.de/fileadmin/GI/Hauptseite/Aktuelles/Aktionen/Data_Literacy/GI_DataScience_2018-04-20_FINAL.pdf.
Davenport, Thomas H., Patil D. J. (2012). Data Scientist: The Sexiest Job of the 21st Century. Harvard Business Review 2012 October [online], [dostęp: 24.04.2020]. Dostępny w WWW: https://hbr.org/2012/10/data-scientist-the-sexiest-job-ofthe-21st-century.
Frické, Martin (2018). Knowledge pyramid. The DIKW hierarchy. Encyclopedia of Knowledge Organization. International Society for Knowledge Organization [online], [dostęp: 20.04.2020]. Dostępny w WWW: https://www.isko.org/cyclo/dikw#refF.
Frické, Martin (2009). The Knowledge Pyramid: a Critique of the DIKW Hierarchy. Journal of Information Science 35, no. 2: 131-42. DOI: 10.1177/0165551508094050.
Fühles-Ubach, Simone; Seidler-de Alwis, Ragna. (2019), Der Data Librarian als Antwort auf Veränderungen in wissenschaftlichen Bibliotheken. Innovations workshop 09.04.2019 Hamburg [online], [dostęp: 28.04.2020]. Dostępny w WWW: https://www.zbw.eu/fileadmin/pdf/veranstaltungen/2019/2019-digitalitaet-2-3-data-librarian.pdf.
Fühles-Ubach (2019) Simone; Schaer, Philipp; Lepsky, Klaus; Seidler-de Alwis, Ragna: Data Librarian: ein neuer Studienschwerpunkt für wissenschaftliche Bibliotheken und Forschungseinrichtungen. Bibliothek: Forschung und Praxis (Preprint 29.4.2019) [online], [dostęp: 28.04.2020]. Dostępny w WWW: edoc.hu-berlin.de/handle/18452/20699) doi.org/10.18452/19901.
Grabowski Mariusz, Zając Agnieszka (2009). Dane, informacja, wiedza – próba definicji. Kraków: Wydaw. Uniwersytetu Ekonomicznego. [online], [Dostęp: 21.04.2020.]. Dostępny w WWW: https://www.uci.agh.edu.pl/uczelnia/tad/APSI/cwiczenia/Dane_informacje_wiedza.pdf.
Grygrowski, Dariusz (2020). Studia bibliotekoznawcze w kryzysie. W: Interdyscyplinarium nauk o mediach i kulturze. Pod red. M. Antczak i Z. Gruszki. Łódź: Wydaw. Uniwersytetu Łódzkiego, s. 145-176.
Harari, Yuval Noah (2018). Homo deus: krótka historia jutra. Kraków: Wydaw. Literackie.
Hollender, Henryk (2018), Nauka jako mrowisko: miejsce biblioteki w sieciach współpracy badawczej [online], [dostęp: 22.04.2020]. Dostępny w WWW: http://repozytorium.wsb-nlu.edu.pl/handle/11199/10406?show=full.
Khan, Hammad Rauf; Du, Yunfei (2018) What is a Data Librarian?: A Content Analysis of Job Advertisements for Data Librarians in the United States Academic Libraries [online], [dostęp: 23.04.2020.]. Dostępny w WWW: http://library.ifla.org/2255/1/139-khan-en.pdf.
Krzysztofek, Kazimierz (2012). BIG DATA SOCIETY. Technologie samozapisu i samopokazu: ku humanistyce cyfrowej. Historia i Kultura 21. [online], [dostęp: 16.04.2020]. Dostępny w WWW: https://www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/archives/3626.
Morris, Charles, W. (1966). Foundations of the theory of signs. Chicago [u.a.]: University of Chicago Press.
TH Köln (2020) Technische Hochschule Köln Technology Arts Sciences, [online], [dostęp: 28.04.2020]. Dostępny w WWW: https://www.th-koeln.de/studium/information-und-kommunikation_111.php.
Wałek, Anna (2019). Data Librarian and Data Steward – New Tasks and Responsibilities of Academic Libraries in the Context of Open Research Data Implementation in Poland. Przegląd Biblioteczny 87 (2019), z. 4, s. 497-512.
Weinberger, David (2010). The Problem with the Data-Information-Knowledge-Wisdom Hierarchy. Harvard Business Review, February 02. [online], [dostęp: 20.04.2020]. Dostępny w WWW: https://hbr.org/2010/02/data-is-to-info-as-info-is-not.
Wilk, Paulina (2017). Jutro będę algorytmem. Przekrój z dnia 20.03. 2017. [online], [dostęp: 16.04.2020]. Dostępny w WWW: https://przekroj.pl/artykuly/recenzje/jutro-bede-algorytmem.
Wolff, Christian (2018), Informations- und Datenkompetenz: Gemeinsamkei ten, Unterschiede, Entwicklungstendenzen. In: Bibliotheksentwicklung im Netzwerk von Menschen, Informationstechnologie und Nachhaltig keit: Festschrift für Achim Oßwald / [Hrsg.] Simone Fühles-Ubach, Ursula Georgy. Bad Honnef: Bock + Herchen Verlag, 2019, S. 221- 235. [online], [dostęp: 27.04.2020]. Dostępny w WWW: https://www.th-koeln.de/mam/downloads/deutsch/studium/studiengaenge/f03/bib_inf_ma/festschrift_osswald.pdf.
https://orcid.org/0000-0002-1449-828X
Afiliacja: Biblioteka Główna Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Polska
Biogram:
Krystyna Hudzik – dr, pracuje w Bibliotece Głównej UMCS w Lublinie. Autorka książki i kilkunastu artykułów dotyczących niemieckiego bibliotekarstwa. Swoje zainteresowania rozwijała dzięki stażom i praktykom odbytym w bibliotekach uniwersyteckich w Niemczech i w Austrii (Jena, Kolonia, Tybinga, Konstancja, Karlsruhe, Wiedeń) oraz w trakcie rocznego pobytu w Instytucie Nauki o Bibliotece i Informacji Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie. Książka Biblioteki uniwersyteckie w Niemczech w epoce cyfrowej: ciągłość i zmiana otrzymała wyróżnienie Rektora Uniwersytetu Warszawskiego dla publikacji akademickiej w dziedzinie nauk społecznych i humanistycznych w konkursie na najlepszą książkę akademicką i naukową ACADEMIA 2018.
Autor składa oświadczenie o oryginalności przesłanego tekstu, a w umowie wydawniczej przenosi na rzecz Wydawcy nieodpłatnie majątkowe prawa autorskie w zakresie jednorazowego opublikowania dzieła.
CC BY-NC-ND 4.0 Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe
